Camerabril: reguleren in plaats van verbieden
Geplaatst op: 1 september 2026Slimme brillen kunnen een belangrijk hulpmiddel zijn voor mensen met een visuele beperking. Met een camera, microfoon, speaker en kunstmatige intelligentie kunnen deze brillen bijvoorbeeld teksten lezen, de omgeving beschrijven, objecten herkennen of iemand op afstand laten meekijken. Daarmee kunnen zij de zelfstandigheid en deelname aan de samenleving vergroten.
Voor mensen met een visuele beperking kan een slimme bril een noodzakelijk hulpmiddel zijn om informatie toegankelijk te maken en zelfstandig te kunnen handelen. Een slimme bril kan ervoor zorgen dat iemand zelf informatie kan verkrijgen die anders door een ander moet worden gelezen of geïnterpreteerd. Dat versterkt de autonomie.
Mensen met een visuele beperking kunnen dankzij een camerabril bijvoorbeeld makkelijker zelfstandig boodschappen doen. De bril helpt om het juiste schap te vinden en producten van elkaar te onderscheiden. Onderweg helpt een slimme bril door straatnaamborden voor te lezen en obstakels te herkennen. En thuis kan de bril helpen om bijvoorbeeld instellingen van apparaten voor te lezen. Voor mensen met een visuele beperking brengen slimme brillen dus duidelijke voordelen met zich mee.
Tegelijkertijd brengt deze technologie nieuwe privacyrisico’s met zich mee. Een slimme bril kan mensen filmen of opnemen zonder dat zij weten dat dit gebeurt, of gevoelige informatie halen uit de inhoud van een brief of e-mail. Ook kunnen beelden door kunstmatige intelligentie worden geanalyseerd, bijvoorbeeld voor gezichtsherkenning of het herkennen van gedrag. Daarmee raakt de ontwikkeling van slimme brillen niet alleen de gebruiker, maar iedereen die zich in de omgeving bevindt.
Definieer slimme brillen als hulpmiddel
De Oogvereniging vindt daarom dat we onderscheid moeten maken tussen het gebruik van slimme brillen als hulpmiddel en het gebruik van slimme brillen om anderen zonder hun medeweten te filmen, herkennen of analyseren.
Voor mensen met een visuele beperking moet het gebruik van slimme brillen als hulpmiddel mogelijk zijn. Privacyregels en technische maatregelen moeten daarbij niet zo worden ingericht dat juist de toegankelijkheid en zelfstandigheid van deze gebruiker worden beperkt. Tegelijkertijd moet de privacy van anderen worden beschermd. Dat vraagt om duidelijke eisen aan bijvoorbeeld het activeren van camera en microfoon, het opslaan en delen van beelden, het gebruik van biometrische gegevens en de verwerking van gegevens in de cloud.
Voor het gebruik van slimme brillen door anderen zijn duidelijke grenzen nodig. Functies zoals heimelijk filmen, permanente registratie, gezichtsherkenning, identificatie van personen en analyse van gedrag vragen om zeer strenge voorwaarden. Waar deze technologie leidt tot heimelijke registratie of grootschalige analyse van mensen, moet een verbod kunnen gelden.
De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de gebruiker. Mensen kunnen niet altijd weten welke gegevens een slimme bril verzamelt, wat er met die gegevens gebeurt en waarvoor ze later worden gebruikt. Fabrikanten en aanbieders moeten daarom verplicht worden om privacy vanaf het ontwerp mee te nemen en duidelijk te maken welke functies actief zijn, welke gegevens worden verwerkt en waar deze worden opgeslagen.
Ontwikkel heldere kaders voor slimme brillen
De Oogvereniging vindt dat de overheid niet moet wachten met het ontwikkelen van duidelijke kaders voor slimme brillen. Het risico bestaat namelijk dat de maatschappelijke zorgen over privacy leiden tot een algemeen verbod, voordat voldoende is onderzocht welke betekenis slimme brillen kunnen hebben voor mensen met een visuele beperking. Dat zou betekenen dat een technologie die voor deze groep mensen een belangrijk of noodzakelijk hulpmiddel kan zijn, wordt beperkt vanwege risico’s die vooral samenhangen met het gebruik ervan door anderen.
Daarom is een zorgvuldige maatschappelijke, ethische en juridische afweging nodig vóórdat vergaande beperkingen of een verbod worden overwogen. Daarbij moeten de belangen van mensen met een visuele beperking vanaf het begin volwaardig worden meegenomen. De Oogvereniging wil hierover in gesprek met de overheid, de Autoriteit Persoonsgegevens, gebruikers, fabrikanten en andere betrokken organisaties. Het doel moet zijn om duidelijke grenzen te stellen aan privacygevoelig gebruik, zonder onnodig de toegang tot technologie te beperken die de zelfstandigheid en participatie van mensen met een visuele beperking kan vergroten.
Stevige bescherming tegen privacyrisico’s
Ons uitgangspunt is helder: slimme brillen moeten mensen met een visuele beperking helpen om zelfstandiger en volwaardiger mee te doen. Tegelijkertijd mag niemand zonder goede reden worden gefilmd, herkend of geanalyseerd. De uitdaging is daarom niet om slimme brillen wel of niet toe te staan, maar om duidelijke grenzen te stellen aan het gebruik ervan.
De Oogvereniging is vóór slimme brillen als hulpmiddel voor mensen met een visuele beperking en vóór stevige bescherming tegen het gebruik van slimme brillen om anderen zonder hun medeweten te filmen, herkennen of analyseren.