Verkeersdeelname met een visuele beperking: waar lopen mensen écht tegenaan?

Lopend deelnemen aan het verkeer

Lopen is de belangrijkste manier waarop mensen met een visuele beperking zich verplaatsen. Maar er blijken veel obstakels en hindernissen te zijn.

De deelnemers noemden de volgende veelvoorkomende hindernissen:

• Obstakels op de stoep: fietsen, reclameborden, auto’s, containers en kabels voor oplaadpunten voor elektrische auto’s.
• Slecht onderhouden trottoirs met gaten, losse tegels of hoogteverschillen.
• Onvoorspelbare situaties zoals wegwerkzaamheden, omleidingen zonder duidelijke instructie, of tijdelijk geplaatste objecten.
• Shared spaces waar fietsers en voetgangers door elkaar heen bewegen: als gevaarlijk en verwarrend ervaren.
• Elektrische voertuigen die nauwelijks hoorbaar zijn.
• Rateltikkers bij zebra’s die niet werken, uitstaan of verschillende geluiden gebruiken.

Verkeersdeelname in het donker bijna onmogelijk

Alle bestaande problemen worden vergroot als het donker wordt. Voor veel mensen met een visuele beperking is deelnemen aan het verkeer in de avonduren zo complex dat zij ’s avonds niet meer naar buiten gaan. Veel deelnemers geven aan ’s avonds afhankelijk te zijn van taxi’s of anderen, wat hun sociale leven beperkt.

Knelpunten in het donker die de deelnemers ervaren:

• Onvoldoende of onregelmatige straatverlichting.
• Verblinding door felle autolampen.
• Obstakels zijn nauwelijks zichtbaar.
• Route-informatie (zoals straatnaamborden) is vaak niet verlicht.
• Fietsers zonder verlichting zorgen voor extra gevaar.

Wat helpt wél volgens de deelnemers?

• Geleidelijnen, mits correct aangelegd en niet onderbroken.
• Heldere LED-straatverlichting.
• Rustige routes, liefst met weinig kruispunten.
• Het volgen van een mobiliteitstraining die zelfvertrouwen vergroot.
• Technologie zoals navigatie-apps—al kunnen deze nog geen zebrapaden of tijdelijke obstakels herkennen.

Wat kunnen we doen?

Wat moet er volgens de deelnemers gebeuren?

1. Uniformiteit en voorspelbaarheid
   Iedere stad en gemeente doet het nu anders: de aanleg van geleidelijnen, andere inzet van rateltikkers, andere indeling van bijvoorbeeld kruisingen. Dat maakt deelnemen aan het verkeer vermoeiend en risicovol.
2. Betere handhaving
   Fietsen op de stoep, foutgeplaatste terrassen of bouwmateriaal blijven grote ergernissen.
3. Bewustwording bij medeweggebruikers
   Vaak weten andere mensen niet hoe ze moeten handelen bij het zien van een witte stok.
4. Veilige omleidingen
   Wegwerkzaamheden worden zelden inclusief ingericht.
5. Technologische ondersteuning
   Bijvoorbeeld apps die actuele informatie geven over wegopbrekingen, veilige oversteeklocaties en verkeersdrukte.

Wat doet de Oogvereniging om dit te verbeteren?

De Oogvereniging zet zich op meerdere fronten in om verkeersdeelname veiliger, toegankelijker en voorspelbaarder te maken voor blinden en slechtzienden. Door te investeren in voorspelbare infrastructuur, betere verlichting, duidelijke markeringen, toegankelijke technologie en meer bewustwording bij medeweggebruikers, kunnen we de mobiliteit én zelfstandigheid van duizenden mensen met een visuele beperking vergroten. Zo kunnen we samen werken aan een Nederland waar deelname aan het verkeer voor iedereen mogelijk en veilig is.

Over het onderzoek ‘Waar loop jij tegenaan?’

In 2025 onderzocht het RadboudUMC samen met Kennis Over Zien welke knelpunten mensen met een visuele beperking ervaren bij hun dagelijkse activiteiten in openbare binnen- en buitenruimten. Deelnemers noemden tien veelvoorkomende activiteiten, waaronder mobiliteit/deelnemen aan verkeer, reizen met OV en taxi, boodschappen doen, betalen en geld opnemen.