De Gouden Driehoek
De Oogvereniging werkt volgens de samenwerkingsvisie van de Gouden Driehoek. Dit geldt ook als jij gaat lobbyen voor bijvoorbeeld een toegankelijke oversteekplaats in jouw gemeente. Daar zijn volgens de gouden driehoek drie partijen voor nodig: de gemeente, de inhoudsdeskundige en jij als ervaringsdeskundige. Wat verstaan we precies onder die Gouden Driehoek en hoe werkt het? Je leest het hierna.
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 1 januari 2026.
Onderwerpen op deze pagina
De Gouden Driehoek
De Gouden Driehoek symboliseert de samenwerking tussen de opdrachtgever, de inhoudsdeskundige en de ervaringsdeskundige. In het model staan zij ieder op een van de punten van een gelijkzijdige driehoek.
De Gouden Driehoek is onmisbaar wanneer je iets wilt bereiken op het gebied van toegankelijkheid en inclusief ontwerpen. Dit model is ontwikkeld door Kennis Over Zien, een samenwerkingsverband tussen Bartiméus, Koninklijke Visio en Robert Coppes Stichting, Oogvereniging en MaculaVereniging.
De drie partijen
Elke partij heeft een belangrijke rol bij het ontwikkelen van de toegankelijke omgeving. Dat kan een fysieke omgeving zijn. Maar ook bij een digitale omgeving, zoals een websites en app, kun je de Gouden Driehoek gebruiken.
Opdrachtgever
De opdrachtgever is de partij die iets nieuws wil ontwikkelen of iets bestaands wil aanpassen. Als deze partij zich bewust is van de noodzaak om iets toegankelijk te maken, doet hij er verstandig aan om een inhoudsdeskundige en een ervaringsdeskundige in een vroeg stadium te betrekken.
Inhoudsdeskundige
Inhoudsdeskundigen zijn medewerkers van organisaties die inhoudelijke kennis hebben over in dit geval toegankelijk bouwen. Zij kunnen met hun kennis advies geven over hoe de te ontwikkelen omgeving kan voldoen aan normen voor toegankelijkheid. Denk hierbij aan materialen, kleurcontrasten en verlichting. Inhoudsdeskundigen zijn bijvoorbeeld te vinden bij de partners uit Kennis Over Zien, Koninklijke Visio, Bartiméus en de Robert Coppes Stichting.
Podcast inhoudsdeskundigen
In de hieronder staande podcast ‘Inschakelen van experts of inhoudsdeskundigen’ komen drie inhoudsdeskundigen toegankelijkheid (experts) aan het woord. Zij vertellen over hun contacten met gemeenten en stakeholders. Ook vertellen ze over het belang van het inschakelen van een inhoudsdeskundige en gaan in op de kosten.
Na het beluisteren weet je:
- wanneer je je gemeente naar een inhoudsdeskundige verwijst.
- welke argumenten je kunt inbrengen als een ambtenaar zegt dat dit alleen maar extra kosten met zich meebrengt.
De podcast duurt 17 minuten. Het enige dat in beeld komt, is het logo van de Oogvereniging en de titel van de podcast. De opname is gemaakt in 2021. Beluister hier de podcast inschakelen van experts of inhoudsdeskundigen.
Ervaringsdeskundige
De ervaringsdeskundige dat ben jij! Dankzij jouw ervaring, kennis over ervaringen van anderen en expertise om die ervaringen in te brengen, kun jij met de opdrachtgever en inhoudsdeskundige meedenken over de beste oplossingen. Jij kunt namens blinde en slechtziende mensen aangeven welke behoeften er zijn. Ook kun jij een mening geven over voorgestelde oplossingen van de opdrachtgever en inhoudsdeskundige.
Ervaringsdeskundige met inhoudelijke kennis
Als ervaringsdeskundige kun je inhoudelijke kennis hebben. Die kennis kun je gebruiken bij het meepraten en het adviseren over het inschakelen van een inhoudsdeskundige. Het is niet verstandig om op de stoel van de inhoudsdeskundige te gaan zitten. Daarmee neem je een verantwoordelijkheid op je schouders die je later in de problemen kan brengen.
Taal van de ervaringsdeskundige
Hoe kun je in communicatie iemand met ervaring onderscheiden van een ervaringsdeskundige? Daarnaast kun je als ervaringsdeskundige twee groepen professionals treffen. De ene vindt het vooral gedoe en een ‘moetje’. De andere staat ervoor open zich in te zetten voor toegankelijkheidsvraagstukken. Om zoveel mogelijk te bereiken is het handig om in een gesprek de verschillen te ontdekken. Zodat je de professional op de juiste manier kunt benaderen en weet wat je hebt aan bondgenoten die je betrekt.
In de tabellen een impressie van de verschillen. Die helpen je om direct de basishouding van ervaringsdeskundige neer te zetten.
| Iemand met ervaring zegt | Een ervaringsdeskundige zegt |
| Wat ik ga vertellen is… | Welke vragen heeft u? |
| Dit is mijn levensverhaal… | Ik deel een aantal ervaringen van andere inwoners met een visuele en/of fysieke beperking. |
| Ik vind dat… | U helpt ons wel/niet door… |
| Ik heb ziekte/handicap… | Mijn beperking uit zich in… |
| Ik leer u dat mijn aandoening voor mij betekent dat… Maar voor anderen met een soortgelijke aandoening kan het betekenen dat… | Onze ervaringen leren dat… |
| ‘Het moet maar professional’ zegt | Serieuze professional zegt |
| Er komen hier geen gehandicapten. | We willen onze doelgroep vergroten. |
| Het plan is klaar, wil jij nog even kijken? | Wil jij vanaf de start meedenken? |
| Kun jij zo naar binnen met je rolstoel? | Ken jij nog mensen met andere hulpmiddelen of behoeften? |
| Is dit toegankelijk? | Wat maakt dat dit (on-)toegankelijk is? |
| Dank, maar dat kost te veel geld. | Dank voor de informatie. |
Toegevoegde waarde
In de Gouden Driehoek staan de drie partijen op de punten van een gelijkzijdige driehoek. Dat symboliseert dat ze allemaal even belangrijk zijn voor het ontwerpen van een toegankelijke oplossing. De opdrachtgever wil iets ontwikkelen. De inhoudsdeskundige kan aangeven waaraan volgens normen en richtlijnen moet worden voldaan. Daarmee lijkt een goed toegankelijke oplossing geregeld te zijn. Maar de praktijk is weerbarstiger. Iedere situatie is anders. Zelfs een omgeving die aan alle normen en richtlijnen voldoet, blijkt vaak niet goed bruikbaar voor mensen met een beperking. Daarom ben jij als ervaringsdeskundige minstens zo belangrijk in het ontwerpproces. Jij kunt voorgestelde oplossingen toetsen aan jouw kennis over de behoeften van blinde en slechtziende mensen.
Soms zijn er verschillende oplossingen mogelijk. Jij kunt dan namens de doelgroep afwegen wat de beste oplossing is. Ook bestaan er situaties waarin normen en richtlijnen niet toe te passen zijn. In dat geval kun jij meedenken over de meest passende oplossing die werkbaar is voor jouw achterban. Wanneer normen en richtlijnen niet voorzien in een bepaalde situatie, kunnen de inhoudsdeskundige en ervaringsdeskundige aangeven de situatie mee te nemen naar partners binnen Kennis Over Zien om te overleggen over de beste oplossing. Jij kunt in dat geval jouw visie geven. Misschien leidt dit tot een aanpassing van een norm of richtlijn.
Voorbeelden
Hier volgen drie voorbeelden die onderstrepen hoe de Gouden Driehoek procesmatig helpt om tot de beste oplossing te komen. De voorbeelden hebben betrekking op de aanleg van routegeleiding op Schiphol, maar dat kan net zo goed iets anders zijn.
Overzichtelijker
Op het treinstation van Schiphol zijn drie perrons. Die hebben ieder een lift naar de terminal. Bij iedere lift staat een aanmeldzuil voor assistentie op de luchthaven. De opdrachtgever wil bij iedere lift de aanmeldzuil verbinden met geleidelijnen. Maar door de discussie met de inhoudsdeskundige en de ervaringsdeskundige wordt besloten alleen de aanmeldzuil bij de middelste lift aan te lijnen vanaf alle liften. De liften staan maar een paar meter uit elkaar en door deze keuze blijft het aantal geleidelijnen beperkt. Dat maakt de situatie overzichtelijker voor de gebruiker.
Het gaat nét
Op Schiphol staan op het voorplein anti-terreurpalen. Dat zijn palen die moeten voorkomen dat auto’s tegen de terminal aan kunnen rijden. Deze palen staan eigenlijk te dicht bij elkaar om er volgens de richtlijn een geleidelijn naar het busstation tussendoor te leggen. De opdrachtgever, inhoudsdeskundige en ervaringsdeskundige wegen deze tegenstrijdige belangen af. Besloten wordt om in dit geval de geleidelijn toch door een te smalle doorgang aan te leggen. Alle partijen begrijpen dat de palen verder uit elkaar zetten in dit geval geen optie is.
Oplossing in de richtlijn?!
De buitendeuren op Schiphol richting het busstation bestaan uit twee draaideuren vlak achter elkaar. De richtlijn voor routegeleiding voorziet niet in deze situatie. Daarom besluiten de opdrachtgever, inhoudsdeskundige en ervaringsdeskundige om met de partners binnen Kennis Over Zien te overleggen hoe de geleidelijnen hier het beste aangelegd kunnen worden. Samen wordt een oplossing bedacht. Mogelijk kan deze oplossing in de richtlijn worden opgenomen. Zodat een volgende keer meteen naar de richtlijn kan worden verwezen.
Meer weten
Interview over de Gouden Driehoek
Martine Baadenhuijsen interviewde Peter Waalboer, een ervaren belangenbehartiger van de Oogvereniging over de Gouden Driehoek. Peter vertelt hoe de samenwerking gaat bij Schiphol volgens dit model. Het is een filmpje van 21 minuten. Het enige dat in beeld komt zijn Martine en Peter. Bekijk het interview op Vimeo.
Achtergrondinformatie
Lees meer over de achtergrond van de Gouden Driehoek op de website van Kennis Over Zien.