Hoe reizen voelt voor mensen met een visuele beperking

Het VN-verdrag Handicap zegt: iedereen moet kunnen meedoen. Toch blijkt uit het onderzoek Waar Loop Jij Tegenaan? dat er nog veel te verbeteren valt. Zo zijn mensen met een visuele beperking vaak aangewezen op het openbaar vervoer of regiotaxi, en komen ze hierin vaak uitdagingen tegen. Daarom zet de Oogvereniging zich al jaren in voor een toegankelijk OV: elke stap naar een toegankelijk openbaar vervoer is een stap naar een inclusieve samenleving.

Hoe kan dit verbeterd worden?

In dit artikel lees je hoe mensen het reizen vinden en welke knelpunten zij ervaren, en we benoemen een aantal verbeterpunten.

Reisinformatie: schermen en omroepsystemen

Stel je voor: je staat op een druk station. Omroepberichten galmen, maar jij hoort ze nauwelijks. Het scherm met reisinformatie? Te kleine letters, te weinig contrast – en soms meer reclame dan nuttige informatie. Dit geldt niet alleen voor de schermen en omroepen op stations en bij haltes, maar ook in de OV-voertuigen. Zo zijn er schermen in de bus die meer reclame tonen dan reisinformatie.

De Oogvereniging vindt het belangrijk dat omroepen goed verstaanbaar zijn, dat omroepsystemen zich aanpassen aan het omgevingsgeluid en schermen altijd duidelijk en contrastrijk zijn.

De juiste bus of trein vinden

De bus nemen lijkt simpel, maar niet als je slechtziend of blind bent. Bushaltes liggen soms aan drukke wegen zonder veilige oversteekplek. En op busstations waar de bussen geen vaste perrons hebben, is het een gok: waar vertrekt jouw bus?

Ook op stations is het  lastig je route te vinden, zeker op drukke stations. En soms zijn geleidelijnen te glad. Het vinden van incheckapparaten is lastig, en piepjes zijn niet altijd hoorbaar. Een extra uitdaging is het uitchecken bij de ene treinvervoerder en inchecken bij de volgende vervoerder.

Het echte avontuur begint vaak bij de overstap tussen trein en bus. Je stapt uit, zoekt de uitgang… en dan? Waar is de bushalte? Geleidelijnen die plots ophouden, onduidelijke wegwijzers en druk verkeer maken deze overstap stressvol.

De deelnemers pleiten voor meer voorspelbaarheid en een uniforme inrichting: overal dezelfde duidelijke geleidelijnen in de stationsomgeving en bij haltes , goed contrast en duidelijke bewegwijzering maken het zoveel makkelijker om je weg te vinden.

Ondersteuning en begrip

Op steeds meer treinstations kunnen mensen met een visuele beperking reisassistentie aanvragen bij het in-, over- en uitstappen. Reisassistentie op stations geeft rust, maar is niet altijd beschikbaar, bijvoorbeeld bij  vertragingen. Reizigers met een visuele beperking moeten kunnen vertrouwen op goede en betrouwbare reisassistentie.

Hulp van medereizigers is minder vanzelfsprekend geworden. Niet uit onwil, maar omdat medereizigers met oortjes in je niet goed verstaan. Toch blijft persoonlijke hulp goud waard. Een vriendelijk woord of een helpende hand maakt reizen niet alleen makkelijker, maar ook menselijker. Het blijft dus van belang om het bewustzijn bij personeel en medereizigers te vergroten.

Mobiel als reismaatje

Niet alle mensen met een visuele beperking zijn digitaal vaardig. Maar voor anderen is een mobiel een onmisbaar reismaatje. Apps zoals 9292 en de NS-app helpen bij het plannen van routes. De NS-perronwijzer helpt om de perronborden te lezen. En er bestaan speciale navigatie-apps voor mensen die blind of slechtziend zijn, die helpen de juiste route te vinden.

Deze apps maken reizen makkelijker, maar niet alles werkt vlekkeloos. Soms is reisinformatie verouderd of ontbreken actuele gegevens, zoals wegwerkzaamheden. Hierdoor moet je soms letterlijk op gevoel verder.

De deelnemers denken dat je met innovaties het reizen niet alleen makkelijker, maar ook spontaner en veiliger kunt maken. Denk aan: apps met een herkenbare, vaste opmaak, waarschuwingen wanneer je moet uitstappen, begeleiding op afstand en realtime updates.

Reizen met de regiotaxi

Sommige mensen met een visuele beperking maken gebruik van deur-tot-deurvervoer zoals de Valys-taxi. Dat klinkt mooi, maar ook hier zijn uitdagingen. Lange wachttijden, verplichte reserveringen en omwegen maken het minder spontaan. “Ik wil gewoon op tijd komen, zonder stress,” zegt een deelnemer. Meer flexibiliteit en betere communicatie zouden een wereld van verschil maken.

Over het onderzoek ‘Waar loop jij tegenaan?’

In 2025 onderzocht het RadboudUMC samen met Kennis Over Zien welke knelpunten mensen met een visuele beperking ervaren bij hun dagelijkse activiteiten in openbare binnen- en buitenruimten. Deelnemers noemden tien veelvoorkomende activiteiten, waaronder mobiliteit/deelnemen aan verkeer, reizen met OV en taxi, boodschappen doen, betalen en geld opnemen.