Inleiding
De Oogvereniging kent drie soorten ledengroepen: de regiogroepen, de patiëntengroepen en de themagroepen. De regiogroepen vervullen een belangrijke lokale functie. Zij brengen mensen op lokaal niveau met elkaar in contact, bijvoorbeeld via de Oogcafés en uitstapjes. Ook spelen de regiogroepen een belangrijke rol in de lokale belangenbehartiging, delen informatie en geven voorlichting.
De patiëntengroepen verbinden mensen uit heel Nederland die met dezelfde oogaandoening te maken hebben. Ze delen belangrijke nieuwe medische inzichten en organiseren contactdagen rondom specifieke aandoeningen.
De themagroepen verbinden tot slot mensen op eenzelfde thema, zoals het gebruik van een geleidehond.
Al deze ledengroepen vervullen een belangrijke rol binnen de Oogvereniging en leveren op uiteenlopende manieren een waardevolle bijdrage aan de kerntaken van de vereniging. Ze zorgen voor een stroom aan contacten, informatie-uitwisseling, herkenning en komen op diverse manieren op voor de belangen van onze achterban.
Om hun inzet en activiteiten volledig tot hun recht te laten komen, is er naast het jaarverslag 2025 van de Oogvereniging ook dit afzonderlijke jaaroverzicht van de ledengroepen. Hierin delen de ledengroepen hun terugblik op 2025, en kijken zij kort vooruit naar de doelen voor 2026.
In het jaarverslag is een overzicht van hun belangrijkste bijdragen opgenomen, terwijl dit jaaroverzicht een uitgebreide weergave biedt van alle activiteiten en inzet van de ledengroepen. Met als doel verantwoording af te leggen, kennis en ervaringen te delen en de bijdrage van ledengroepen en vrijwilligers zichtbaar en erkend te maken.
De rol van ledengroepen binnen de Oogvereniging
De ledengroepen van de Oogvereniging spelen een belangrijke rol bij de drie kerntaken van de vereniging: informatievoorziening, belangenbehartiging en ledencontact. Vanuit hun eigen ervaringen maken zij kennis en informatie concreet, behartigen zij de belangen van mensen met een visuele beperking in overleggen en platforms, en bieden zij laagdrempelige ontmoetingsmogelijkheden zoals Oogcafés, excursies en culturele activiteiten. Zo verbinden de ledengroepen de achterban, versterken zij de maatschappelijke impact van de vereniging en zorgen zij ervoor dat ervaringen en wensen van mensen met een visuele beperking zichtbaar worden.
Ledengroepen hebben in principe een kernteam. Deze teams zorgen ervoor dat de groep actief en goed georganiseerd blijft. Ze coördineren de activiteiten, onderhouden contact met leden en vrijwilligers, en zorgen dat informatievoorziening, belangenbehartiging en ledencontact goed verloopt. Daarnaast behartigen de kernteams de praktische en administratieve taken, zoals het plannen van bijeenkomsten, het bijhouden van de administratie en het afstemmen met het bureau van de Oogvereniging. Kernteams vormen zo de spil binnen de ledengroep.
Belangenbehartiging
Ledengroepen zetten hun ervaringsdeskundigheid actief in om de belangen van hun achterban te behartigen. Vanuit het uitgangspunt van gelijke rechten, inclusie en toegankelijkheid zetten zij zich in voor een samenleving die op alle levensdomeinen inclusief is en toegankelijk voor mensen met een visuele of visueel-auditieve beperking of oogaandoening. Leden dragen bijvoorbeeld bij aan (lokale) adviesraden, gemeentelijke werkgroepen, gehandicaptenplatforms, wetenschappelijke platforms en werkgroepen waar zij inspraak hebben en gevraagd én ongevraagd advies geven over mobiliteit, toegankelijk openbaar vervoer, oogzorg en andere maatschappelijke thema’s die de achterban raken.Daarnaast onderhouden ledengroepen contact met gemeenten, provincies, vervoerders, ziekenhuizen en andere partijen om knelpunten in bijvoorbeeld toegankelijkheid en zorg onder de aandacht te brengen en concrete verbeteringen te realiseren. Waar nodig zoeken zij ook de publiciteit via lokale of regionale media om signalen uit de achterban breder zichtbaar te maken en het maatschappelijk gesprek te stimuleren.
Ook organiseren ledengroepen zelf activiteiten om bewustwording en publieke aandacht te creëren. Zo voerden zij bijvoorbeeld tijdens de Internationale Dag van de Witte Stok in oktober actie om verbeterpunten in de toegankelijkheid onder de aandacht te brengen. Door dergelijke activiteiten, gerichte contacten met overheden en uitvoerders en deelname aan beleids- en overlegplatforms, zorgen ledengroepen ervoor dat de ervaringen en belangen van mensen met een visuele beperking of oogaandoening zichtbaar zijn en serieus worden meegenomen bij beslissingen en ontwikkelingen in de regio en daarmee ook landelijk.
Informatievoorziening
Ledengroepen geven op hun eigen manier een belangrijke invulling aan de kerntaak informatievoorziening. Vanuit hun ervaringsdeskundigheid delen zij kennis over het leven met een visuele of visueel-auditieve beperking en dragen zij bij aan meer begrip en bewustwording. Dat doen zij onder meer door voorlichting te geven op scholen, aanwezig te zijn op informatiebijeenkomsten in bijvoorbeeld ziekenhuizen en op markten, en door ontmoetingen te organiseren waar mensen ervaringen kunnen uitwisselen. Door informatie te combineren met persoonlijke verhalen wordt deze concreet en herkenbaar.Daarnaast zorgen ledengroepen ervoor dat hun leden geïnformeerd en met elkaar verbonden blijven. Via toegankelijke nieuwsbrieven, korte berichten, bijdragen aan landelijke communicatiekanalen en sociale media delen zij informatie over activiteiten, ontwikkelingen en actuele thema’s. Ook onderhouden vrijwilligers contacten met zorginstellingen en andere organisaties, zodat mensen met een visuele beperking tijdig worden gewezen op informatie, ondersteuning en de Oogvereniging. En niet onbelangrijk: de ledengroepen bieden vaak een luisterend oor aan mensen die daaraan behoefte hebben en de Ooglijn bellen. Zo leveren ledengroepen een zichtbare en waardevolle bijdrage aan de gezamenlijke kerntaak informatievoorziening.
Ledencontact
lotgenoten helpt mensen bij het omgaan met een visuele beperking of oogaandoening en kan bijvoorbeeld steun bieden in het verwerkingsproces van een pas gediagnosticeerde aandoening. Dit contact wordt voor een belangrijk deel gefaciliteerd via Oogcafés, waar leden en geïnteresseerden elkaar ontmoeten, ervaringen delen en actuele thema’s bespreken, vaak met een gastspreker.Daarnaast organiseren ledengroepen het hele jaar door uiteenlopende activiteiten die ontmoeting, beleving en ontspanning combineren. Dat varieert van excursies en rondleidingen, culturele bezoeken, tandemtochten en natuurbelevenissen tot trainingen en speciale evenementen. Zo kunnen deelnemers hun andere zintuigen inzetten, nieuwe ervaringen opdoen en elkaar op een informele manier leren kennen. Door deze activiteiten ontstaat een laagdrempelige en veilige omgeving waarin leden, vrijwilligers en geïnteresseerden elkaar ondersteunen, inspireren en met elkaar in contact komen.
Ondersteuning door bureau en organisatie
Het verenigingsbureau van de Oogvereniging ondersteunt de ledengroepen bij activiteiten en onderhoudt de verbinding met de landelijke organisatie. Zo helpt het bij praktische zaken, zoals bijvoorbeeld het ondersteunen van financiële zaken, het verzorgen van nieuwsbrieven, het faciliteren van (voorzitters)overleggen of het adviseren bij gebruik van sociale media. Voor ledengroepen zonder kernteam neemt het bureau extra taken op zich om de groep actief te houden en de continuïteit van activiteiten te waarborgen. Daarnaast faciliteert het bureau het delen van kennis en ervaringen tussen ledengroepen.
Jaaroverzicht van de ledengroepen
Patiëntengroepen
Themagroepen
Inzichten uit de ledengroepen
De ledengroepen laten een duidelijk en herkenbaar beeld zien. Binnen de vereniging vormt ontmoeting de kern. Oogcafés spelen daarin een centrale rol. Ze zijn laagdrempelig, goed bezocht en bieden ruimte voor uitwisseling, steun en praktische tips. Daaromheen organiseren groepen activiteiten zoals excursies, workshops en themabijeenkomsten. Dit sociale fundament werkt sterk en wordt breed gewaardeerd.
Tegelijk staat die basis onder druk. Veel ledengroepen hebben moeite om voldoende vrijwilligers en kernteamleden te vinden en te behouden. Uitval, vergrijzing en beperkte beschikbaarheid zorgen voor kwetsbaarheid. In sommige gevallen leidt dit zelfs tot het stilvallen van een kernteam. De continuïteit van activiteiten hangt daardoor steeds vaker aan een kleine groep betrokkenen.
Daarom zie je in meerdere regio’s een gerichte zoektocht naar vernieuwing. Ledengroepen proberen jongere doelgroepen te bereiken en nieuwe vormen van contact te ontwikkelen. Denk aan Jongerenoogcafés, sportactiviteiten en informele bijeenkomsten. Ook online en hybride vormen nemen toe. Dit laat zien dat er beweging is, maar ook dat het huidige aanbod niet alle doelgroepen vanzelf bereikt.
Naast ontmoeting blijft informatievoorziening een belangrijke pijler. Leden zoeken betrouwbare informatie over hun aandoening, hulpmiddelen en dagelijkse uitdagingen zoals digitale vaardigheden. Webinars, nieuwsbrieven en themadagen spelen hierin een steeds grotere rol. De samenwerking met zorgprofessionals en kennisinstellingen wordt daarbij als waardevol ervaren.
Samenwerking is breder zichtbaar. Ledengroepen werken samen met gemeenten, zorgorganisaties, onderwijsinstellingen en andere belangenorganisaties. Ook onderling wordt kennis gedeeld. Dit versterkt de positie van de vereniging, maar vraagt ook om goede afstemming en ondersteuning.
Als je kijkt naar de activiteiten, zie je verschillen tussen regio’s. Sommige groepen groeien en vernieuwen actief. Andere hebben te maken met terugloop of stoppen met activiteiten zoals Oogcafés.
De signalen richting beleid en belangenbehartiging zijn helder. Toegankelijkheid blijft het belangrijkste thema. Het gaat daarbij om de openbare ruimte, openbaar vervoer, stemlokalen en digitale omgevingen. Op lokaal niveau boeken vrijwilligers concrete resultaten, bijvoorbeeld bij het verbeteren van verkeerssituaties. Dat laat zien dat belangenbehartiging effect heeft, mits deze goed wordt ondersteund.
Tegelijk vraagt die lokale inzet om meer structuur en verbinding met de landelijke vereniging. Vrijwilligers zijn actief in adviesraden en overlegtafels, maar hebben behoefte aan training, hulpmiddelen en coördinatie. Zonder die ondersteuning blijft de impact afhankelijk van individuele inzet.
Digitale toegankelijkheid ontwikkelt zich snel tot een apart aandachtsgebied. Leden lopen tegen problemen aan bij bijvoorbeeld bankieren en digitale zorg. Tegelijk worden zij steeds vaker ingezet als ervaringsdeskundigen om systemen te verbeteren. Dit biedt kansen om de rol van de vereniging te versterken.
Een ander belangrijk signaal is dat niet alle doelgroepen goed worden bereikt. Jongeren, drukbezette mensen en sommige patiëntgroepen blijven buiten beeld of nemen minder deel. Ook blijkt dat niet iedereen behoefte heeft aan fysiek lotgenotencontact. Dit vraagt om een meer gedifferentieerd aanbod.
Binnen de zorgketen is er behoefte aan betere samenwerking en doorverwijzing. Ledengroepen zoeken vaker contact met professionals en onderzoekers. Waar die samenwerking goed loopt, levert dat direct meer bereik en betere informatie op.
Alles bij elkaar laten de ledengroepen een paar duidelijke lijnen zien. Er is een sterke sociale basis met betrokken leden en veel activiteiten. Tegelijk staat de organisatiekracht onder druk en lukt het nog niet om alle doelgroepen goed te bereiken. Dat vraagt om gerichte keuzes in ondersteuning, vernieuwing en belangenbehartiging.
Ambities en aandachtspunten voor 2026
Binnen de ledengroepen is er brede aandacht voor continuïteit en organisatiekracht. Het versterken of vernieuwen van het kernteam is voor veel groepen in 2026 een prioriteit, vaak in combinatie met het werven van vrijwilligers. Dit hangt samen met personele wisselingen, groeiambities of simpelweg de noodzaak om bestaande activiteiten draaiende te houden. Ook het behouden van kennis en het zorgen voor een goede overdracht blijft in 2026 belangrijk.
Voor 2026 zetten de ledengroepen in op ledenbinding en bereik, met speciale aandacht voor jongeren en moeilijk bereikbare doelgroepen. Veel ledengroepen willen het contact met leden intensiveren via bijeenkomsten, uitstapjes, webinars en Oogcafés. Daarbij zoeken zij naar nieuwe, laagdrempelige vormen van contact, zoals meet & greets en online activiteiten. Het vergroten van het jongerenbereik is een terugkerend speerpunt, net als het beter begrijpen van de behoeften van leden. Dit gaat vaak hand in hand met verbeteringen in communicatie en informatievoorziening, bijvoorbeeld via websites, bijeenkomsten of samenwerking met professionals.
Tot slot staat 2026 voor de ledengroepen in het teken van activiteitontwikkeling en maatschappelijke positionering. Enerzijds gaat het om het voortzetten en uitbreiden van bekende activiteiten, vaak aangevuld met nieuwe initiatieven om het aanbod aantrekkelijk en divers te houden. Anderzijds is er groeiende aandacht voor samenwerking met externe partijen (zoals zorgorganisaties) op het gebied van preventie en belangenbehartiging. Thema’s als inclusie, digitale toegankelijkheid, medische samenwerking en voorlichting spelen hierbij een belangrijke rol. Om deze ambities te kunnen realiseren, zetten verschillende ledengroepen in op het vinden van sponsoren en subsidies.
Samen maken we zichtbaar het verschil – in beleid, praktijk en bewustwording